Yıl 2017, Cilt 10, Sayı 2, Sayfalar 455 - 470 2017-12-30

Contrıbutıon Of Case Work Conducted On Alevısm Studıes To Scıence Productıon In The Hıstory Of Islamıc Sects Maın Scıence
İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı

Fevzi Rençber [1]

226 319

From past to present, Alevism and Bektashism, which have lasted in Anatolia have become one of the topics that needs to be investigated, with moral, customs and traditions in the history of Islamic sects. While the controversy of Alevism lasting with all its vitality in today's Turkey, Alevism and Alawiyyun are being interpreted which have varied.  In addition, when we have examined  the study conducted on Alevism, we have observed that most of these studies are written without regard to scientific criterion, subjective evaluations are made in the majority of cases and Alevism is being tried to be positioned with these studies based on unfounded beliefs and bases. With the incompatible traditional practices of the different approaches in the Alevism perception and the different forms of worship that are different from the locals, and the inclusion of belief elements within it,  is necessary to conduct scientific researches on Alevism. The traditional Anatolian Alevism is to be learned from living and living Alevism and studied with historical and current dimensions based on faith, worship, culture and morality principles. Approximately 80-90 graduate studies on Alevism have been pursued at the Faculties of Theology. As for that only in the history of Islamic sects, as far as we are able to reach there are about 22 masters thesis as case studies. It has also been observed that about 20-25 doctorate studies have been pursued at the Faculties of Theology. However, as far as we can attain in department of history of islamic sects, as a case study, there are a total of 7 studies including a doctoral dissertation and one book. Unlike western researchers those who conduct a study on Alevism, in cases where it is considered as a deficiency, the fact that academic studies on Alevîsm-Bektashism communities have not been carried out yet, in acordance with historical and current dimensions up to a certain period in today's Turkey, the contribution of the case studies made to the world of science is definitely noncontestable. In our study, we are going to discuss the case study conducted on Alevism contributions to knowledge production at the master and doctorate level.

Geçmişten beri Anadolu’da yaşanıla gelen Alevîlik ve Bektaşîlik örf, adet, gelenek ve görenekleriyle İslam mezhepleri tarihi alanında araştırılmaya ihtiyaç duyulan konulardan biri haline gelmiştir. Alevîlik tartışmaları günümüz Türkiye’sinde tüm canlılığı ile devam ederken Alevîler ve Alevîlik konusunda türlü yorumlar yapılmaktadır. Buna ilaveten Alevîlik hakkında yapılan çalışmalara baktığımızda bu çalışmaların çoğunun ilmi kıstaslar esas alınmadan oluşturulduğunu, büyük çoğunluğunda sübjektif değerlendirmeler yapıldığını ve bu çalışmalarla Alevîliğin asılsız inanç ve temellere dayandırılarak konumlandırılmaya çalışıldığını görmekteyiz. Alevîlik algısı içerisindeki farklı yaklaşımların birbiriyle uyuşmayan geleneksel uygulamaları ve yöreden yöreye farklılık gösteren ibadet şekilleri ile inanç unsurlarını bünyesinde barındırması Alevîlik üzerine bilimsel nitelikli alan araştırmalarının yapılması zorunlu kılmaktadır. Geleneksel Anadolu Alevîliği, yaşayan ve yaşatanlardan öğrenilerek inanç, ibadet, kültür ve ahlâk ilkeleri esas alınarak tarihsel ve güncel boyutlarıyla incelenmelidir. İlahiyat Fakültelerinde Alevîlik üzerine yaklaşık olarak 80-90 kadar yüksek lisans çalışması yapıldığı görülmüştür. Sadece İslam mezhepleri tarihi alanında ise, ulaşabildiğimiz kadarıyla alan çalışması olarak 22 adet yüksek lisans tezi bulunmaktadır. Yine ilahiyat fakültelerinde yaklaşık olarak 20-25 arası doktora çalışması yapıldığı görülmüştür. Ancak islam mezhepleri tarihi anabilim dalında alan çalışması olarak yaklaşık altı adet doktora tezi, bir adet kitap olmak üzere toplam 7 adet bulunmaktadır. Alevîlik üzerine araştırma yapan batılı araştırmacıların aksine günümüz Türkiye’sinde belli bir döneme kadar tarihsel ve güncel boyutlarıyla Alevî-Bektaşî topluluklar üzerine akademik çalışmaların yapılmamış olması bir eksiklik olarak değerlendirildiğinde yapılan alan çalışmalarının bilim dünyasına katkısı tartışılmazdır. Bizde bu çalışmamızda ülkemizde yüksek lisans ve doktora seviyesinde Alevîlik hakkında yapılan alan araştırmalarının bilgi üretimine katkılarını tartışacağız.

  • Arseven, Ali D., Alan Araştırma Yöntemi: (İlkeler, Teknikler, Örnekler), Kadıoğlu Matbaası, Ankara 1993.
  • Bozkuş, Metin, Sivas Alevîliği, Fakülte Kitabevi, Isparta-2006.
  • Bulut, Halil İbrahim, İslam Mezhepleri Tarihi, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara-2016.
  • Engin, İsmail, “Alevîlik ve Bektaşîlik Araştırmalarında Yöntem, Yaklaşım Sorunu”, I. Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Veli Sempozyumu Bildirileri, Ankara -1999, s. 121-123.
  • Rençber, Fevzi, Hakk Muhammed Ali Aşkı : “Adıyaman Alevîleri”, Gece Kitaplığı, Ankara-2014.
  • Üçer, Cenksu, Tokat Yöresinde Geleneksel Alevîlik, Ankara Okulu Yayınları, Ankara- 2005.
  • Üzüm, İlyas, Günümüz Alevîliği, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul 1997.
  • Üzüm, İlyas, Günümüz Bulgaristan Alevîliği : “Ne Heybeli Ne Torbalı”, Horasan Yayınları, İstanbul-2005.
  • Üzüm, İlyas, İnanç Esasları Açısından Türkiye'de Caferilik, Basılmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul-1993.
  • Yaman, Ali, “Alevîlik ve Bektaşîlik Alanında Üniversitelerde Gerçekleştirilen Akademik Çalışmalara İlişkin Genel Bir Değerlendirme”, Alevî ve Bektaşî Yayınlarının Temel Sorunları, Çözüm Önerileri, Ilgaz-2010, s. 34-35.
  • Yıldız, Harun, Anadolu Alevîliği Amasya Yöresi Bağlamında Bir İnceleme, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2014.
  • Yılmaz, Hüseyin, Alevî- Sünni Diyaloğu -Din Eğitimi Açısından Bir Değerlendirme, Asitan Yayıncılık, İstanbul-2011.
  • https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp, 05-07-2017.
Konular Dini Araştırmalar
Yayımlanma Tarihi Güz 2017
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-5676-7871
Yazar: Fevzi Rençber (Sorumlu Yazar)
Kurum: Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { emakalat364215, journal = {e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {1309-5803}, address = {Ahmet İshak DEMİR}, year = {2017}, volume = {10}, pages = {455 - 470}, doi = {10.18403/emakalat.364215}, title = {İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı}, key = {cite}, author = {Rençber, Fevzi} }
APA Rençber, F . (2017). İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 10 (2), 455-470. DOI: 10.18403/emakalat.364215
MLA Rençber, F . "İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 10 (2017): 455-470 <http://www.emakalat.com/issue/33476/364215>
Chicago Rençber, F . "İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 10 (2017): 455-470
RIS TY - JOUR T1 - İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı AU - Fevzi Rençber Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.18403/emakalat.364215 DO - 10.18403/emakalat.364215 T2 - e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 455 EP - 470 VL - 10 IS - 2 SN - -1309-5803 M3 - doi: 10.18403/emakalat.364215 UR - http://dx.doi.org/10.18403/emakalat.364215 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı %A Fevzi Rençber %T İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı %D 2017 %J e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi %P -1309-5803 %V 10 %N 2 %R doi: 10.18403/emakalat.364215 %U 10.18403/emakalat.364215
ISNAD Rençber, Fevzi . "İslam Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalında Alevilik Üzerine Yapılan Alan Çalışmalarının Bilim Üretimine Katkısı". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 10 / 2 (Aralık 2017): 455-470. http://dx.doi.org/10.18403/emakalat.364215