Yıl 2017, Cilt 10, Sayı 2, Sayfalar 435 - 454 2017-12-30

Iran's "Yarsan" As an Ethno-Religious Belief: History, Principles and Status
Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu

İsmail Numan Telci [1]

250 282

As one of the most indigenous religious groups in Iran that dates back to hundreds years ago, the Yarsan belief, attracts attention from both regional and international researchers due to the human rights violations imposed by the Tehran regime today. Yarsan believers claim that the Iranian government has been following assimilation policy towards them. Therefore in recent years the Yarsan believers organize protests against the Tehran regime. Furthermore, thousads of Yarsan believers have emigrated to Western Europe to seek refugee status. Despite the attention of human rights activists and civil society organizations, the Yarsan belief lack scholarly work on them. This belief, which can be defined as a mixture of different religions and sects, can be an interesting subject of study, especially for scholars focusing on religious and sectarian groups in the Middle East. Having this background in mind, this study aims to give a brief account about the Yarsan belief and its relation with the Iranian government. The main aim of this work is to attract the attention of scholars to conduct more research on both Yasan belief and other religios minorities in the Middle East.

İran’da kökleri yüzlerce yıl öncesine dayanan dini gruplardan birisi olan Yarsan inanışı günümüzde Tahran rejiminin uyguladığı insan hakları ihlalleri nedeniyle hem bölgesel hem de uluslararası araştırmacıların dikkatini çekmektedir. 12 İmam Şiiliğini benimseyen İran yönetiminin kendilerine yönelik asimilasyon politikası izlediğini iddia eden Yarsan inananları, Tahran rejimine karşı zaman zaman protesto gösterileri düzenlemektedir. Son yıllarda binlerce üyesi özellikle Avrupa ülkelerine iltica eden Yarsan inanışıyla ilgili literatürde kısıtlı bir yazın bulunmaktadır. Farklı din ve mezheplerin bir karışımı olarak tanımlanabilecek bu inanış, özellikle Ortadoğu’da dini ve mezhepsel yapılar çalışan bilim insanlarınca ilginç bir çalışma konusu teşkil edebilecektir. Buradan hareketle bu çalışmada Yarsan inancının tarihsel arka planı ve temel esasları incelenmiş, daha sonra da günümüzde İran siyasal ve dini yapısında Yarsan inanışıyla ilgili hangi meselelerin gündeme geldiği ele alınmıştır. Çalışmanın başlıca amacı hem Yarsan inancı hem de bu inanışa benzer yerel dini yapıların sosyolojine dair araştırmacıların dikkatini çekmektir.

  • “Ahl-e Haqq”, Encyclopedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/, 13 Haziran 2017.
  • Algar, Hamid. “Ehl-i Hak” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 10 (İstanbul: TDV Yay., 1994).
  • Babacan, İsrafil. “İran Türkleri Arasında Yaygın Bir İnanç: Ehl-i Hak ve Kutsal Kitapları Bayrak Kuşçuoğlu’nun Kelamları”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaşı Veli Araştırma Dergisi, 2005, Sayı: 33.
  • Bruinessen, Martin Van. “Ahl-i Haqq”, Encyclopaedia of Islam (Third Edition) (Leiden: Brill, 2009).
  • “Death Row Inmate Abruptly Transferred, Imminent Execution Feared”, Center for Human Rights in Iran, 28 Haziran 2012.
  • Deniz, Hüseyin. “Kakailik ve Alevilik”, Dersim Araştırmaları Merkezi, http://www.dersimarastirmalarimerkezi.com/kakailik, 12 Haziran 2017.
  • Foltz, Richard. Religions of Iran: From Prehistory to the Present (London: Oneworld Publications, 2013).
  • “Forced Moustache Shaving in Iranian Prison Sparks Yarsan Protests”, Rudaw, 20 Haziran 2013.
  • Gülçiçek, Ali Duran. Alevilik (Bektaşilik, Kızılbaşlık) ve Onlara Yakın İnançlar (Istanbul: Ethnographia Anatolica Yay., 2004).
  • “Iran: Freedom of Religion; Treatment of Religious and Ethnic Minorities”, Austrian Red Cross, Austrian Center for Country of Origin & Asylum Research and Documentation, September 2015.
  • “Iran- Human rights: Execution and mistreatment of religious minorities in Iran”, Iran Probe, 28 Ocak 2016.
  • “Iranian Kurdistan: Kakai Forced To Flee as Result of Discrimination”, Unrepresented Nations & People’s Organization, 15 September 2017.
  • “IRAN: Political prisoner hanged on verge of Rouhani’s visit to Europe”, National Council of Resistance of Iran, 26 Ocak 2016.
  • “Iran: Practices, leadership and special religious celebrations of the Ahl-e Haq faith; whether members of the community are treated differently by Islamic officials than other Kurdish individuals”, Immigration and Refugee Board in Canada, 1 October 1998, http://www.refworld.org/docid/3ae6aab324.html.
  • “IRAN: The Yaresan”, Ministry of Immigration and Integration: The Danish Immigration Center, https://www.nyidanmark.dk, 6 Nisan 2017.
  • “Iran: 80 Yarsan Kurds arrested during rights protest”, National Council of Resistance of Iran, 21 Ekim 2013.
  • Izady, Mehrdad R. The Kurds: A Concise History (London: Taylor & Francis, 1992), s. 147.
  • “Kurdish diaspora protest pressures against Iran’s Yarsan worldwide”, EKurd Daily, 15 Mart 2016.
  • “Mehdi Rahmani the Yarsan follower arrested”, Human Rights Activists News Agency, 14 Haziran 2013.
  • Minahan, James B. Encyclopedia of Stateless Nations: Ethnic and National Groups around the World (California: Greenwood, 2016).
  • Mir-Hosseini, Ziba. “Redefining the Truth: Ahl-i Haqq and the Islamic Republic of Iran”, British Journal of Middle Eastern Studies, 1994, Vol. 21, No. 2.
  • “Most Yarsani Religious Minority Candidates Disqualified From Iran’s 2017 Councils Elections”, Center for Human Rights in Iran, https://www.iranhumanrights.org/2017/05/, 13 Haziran 2017.
  • “Once again self-immolation of two Yarasani followers in Kermanshah”, Yarsan Democratic Organization, 16 Nisan 2017.
  • “Regime Blocks Reconstruction of Ahl-e Haqq’s Shrine”, Kurdistan Press Agency, 12 Aralık 2011.
  • “Religious Minority in Iran Asks Khamenei for Constitutional Protection”, Center for Human Rights in Iran, 17 Haziran 2016.
  • Sharifi, Amir. “Iran’s War Against its Religious Minorities”, Rudaw, 30 Haziran 2013.
  • “Some of Yarsan followers victims due to discriminatory system of the Islamic regime of Iran”, Yarsan Democratic Organization, 17 Nisan 2017.
  • Taşkıran, Mehmet Sait. “İran: Gorani Kürtleri, Pirler’in Düğünü”, Atlas, Mart 2013, Sayı: 240, http://www.atlasdergisi.com/kesfet/kultur/pirlerin-dugunu.html, 12 Haziran 2017.
  • “Two Iranian Yarsanis Set Themselves on Fire in Protest of Discrimination”, BasNews, 17 Nisan 2017.
  • “UN General Assembly: Situation of human rights in the Islamic Republic of Iran”, United Nations, 27 Ağustos 2014.
  • “Yok edilmek istenen inanç ve kültür: Ehl-i Hak”, Fenomen: Felsefe Dünyası, http://www.fenomen.org/dinler-mezhepler/, 20 Eylül 2017.
  • “6 Yarsan followers arrested in Hamedan”, Human Rights Activists News Agency, 4 Ağustos 2014.
Konular Dini Araştırmalar
Yayımlanma Tarihi Güz 2017
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: İsmail Numan Telci
E-posta: intelci@sakarya.edu.tr
Kurum: Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { emakalat339754, journal = {e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, address = {Ahmet İshak DEMİR}, year = {2017}, volume = {10}, pages = {435 - 454}, doi = {10.18403/emakalat.339754}, title = {Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu}, key = {cite}, author = {Telci, İsmail Numan} }
APA Telci, İ . (2017). Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi, 10 (2), 435-454. DOI: 10.18403/emakalat.339754
MLA Telci, İ . "Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 10 (2017): 435-454 <http://www.emakalat.com/issue/33476/339754>
Chicago Telci, İ . "Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 10 (2017): 435-454
RIS TY - JOUR T1 - Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu AU - İsmail Numan Telci Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.18403/emakalat.339754 DO - 10.18403/emakalat.339754 T2 - e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 435 EP - 454 VL - 10 IS - 2 SN - -1309-5803 M3 - doi: 10.18403/emakalat.339754 UR - http://dx.doi.org/10.18403/emakalat.339754 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu %A İsmail Numan Telci %T Bir Etno-Dini İnanış Olarak İran’daki Yarsan İnancı: Tarihi, Esasları ve Bugünkü Durumu %D 2017 %J e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi %P -1309-5803 %V 10 %N 2 %R doi: 10.18403/emakalat.339754 %U 10.18403/emakalat.339754