Year 2018, Volume 11 , Issue 1, Pages 147 - 176 2018-06-30

Firaqu’l-Muftariqa as a Source of Islamic Sects
Bir Mezhepler Tarihi Kaynağı Olarak Fıraku’l-Müfterika

Duran Eski [1]


The authors who examines sects dealt with the sects either in a specific book on the subject or in a chapter of other books. In Othman al-Kirmani al-Iraqi as well, handled in the last part of his work Kanz al-Khafi, the sects that had come into existence until his time. However, it is understood that this part which is related to the sects had been copied independently as Firaqu’l-Muftariqa in the process of time. In this article, some information about Kanz al-Khafi was given and Firaqu’l-Muftariqa as a source of Islamic sects was examined and evaluated in terms of its method, form, content and style

İslam mezheplerini konu edinen müellifler, ya müstakil bir kitapta ya da başka bir kitabın içerisinde bir bölüm halinde mezhepleri ele almaktadırlar. Osman el-Kirmânî el-Irakî’de, Kenzü’l-Hafî adlı eserinin son bâbında kendi dönemine kadar olan mezhepleri konu edinmektedir. Ancak mezheplerle ilgili olan bu bâbın, zamanla Fıraku’l-Müfterika adıyla müstakil olarak istinsah edildiği anlaşılmaktadır. Bu makalede hem Kenzü’l-Hafî hakkında bilgi verilmiş hem de bir mezhepler tarihi kaynağı olarak Fıraku’l-Müfterika metot, şekil, içerik ve üslup açısından incelenip değerlendirilmiştir.

  • Şirâzî, Mu’îniddin Ebû’l-Kasım el-Cüneyd b. Mahmud b. Muhammed b. Ömer. Şeddü’l-İzâr fi Haddi’l-Evzâr an Züvvâri’l-Mezâr. nşr. Muhammed Kazvini ve Abbas İkbal. Tahran: İntişarat-ı Novid, 1368/1949.
  • Büyükkara, Mehmet Ali. “Bir Bilim Dalı Olarak İslam Mezhepleri Tarihi ile İlgili Metodolojik Problemler”. İslami İlimlerlerde Metodoloji/Usül Meselesi I içinde, 441-491. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
  • Tan, Muzaffer. “Geç Dönem Hanefî-Mâturîdî Fırak Geleneği Bağlamında Bir Risale: el-Makalat fi Beyani Ehli’l-Bid’a ve’d-Dalalat”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 14/1 (2009): 181-202.
  • Tan, Muzaffer. “Hanefî-Mâturîdî Fırak Geleneği Bağlamında Mezheplerin Tasnif Meselesi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2008): 121-152.
  • Yılmaz, Hasan Kamil. “Şehâbeddin Sühreverdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38: 40-42. Ankara: TDV Yayınları, 2010.
  • Zerkûb-i Şirâzî, Ebû’l-Abbas Muîni’d-Din Ahmed. Şirazname. nşr. İsmail Vaiz Cevâdi. İntişarât-ı Bünyad-ı Ferheng-i İran, 1350.
  • Daftary, Farhad. İsmaililer: Tarihleri ve Öğretileri. çev. Ahmet Fethi. İstanbul: Alfa Yayınları, 2017.
  • Fığlalı, Ethem Ruhi. “İslam Mezhepleri Tarihi Araştırmalarında Karşılaşılan Bazı Problemler”. Uluslararası Birinci İslam Araştırmaları Sempozyumu içinde, 368-377. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, 1985.
  • Gazzâlî. İtikadda Orta Yol. çev. Osman Demir. İstanbul: Klasik Yayınları, 2012.
  • Gömbeyaz, Kadir. “Doğu Hanefî Fırak Geleneğinin Ebû Hanîfe ile İrtibatlandırılmasının İmkânı”. Devirleri Aydınlatan Meş’ale İmam-ı A’zam Ulusal Sempozyum Tebliğler Kitabı içinde, 505-511. Eskişehir: 2015.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Kenzü’l-Hafî fî İhtiyârâti’s-Safî. Süleymaniye Ktp., Fatih, no. 1137.
  • Gömbeyaz, Kadir. “İslam Literatüründe İtikâdî Fırka Tasnifleri”. Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi, 2015.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Fıraku’l-Müfterika Beyne Ehli’z-Zeyğ ve’z-Zenâdıka. nşr. Yaşar Kutluay. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1961.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Fıraku’l-Müfterika Beyne Ehli’z-Zeyğ ve’z-Zenâdıka: Sapıklarla Dinsizlerin Çeşitli Mezhepleri. çev. Yaşar Kutluay. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1962.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Kenzü’l-Hafî fî İhtiyârâti’s-Safî. el-Melik Abdulaziz Ktp., no. 3570.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Kenzü’l-Hafî fî İhtiyârâti’s-Safî. Süleymaniye Ktp., Hamidiye, no. 382.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Kenzü’l-Hafî fî İhtiyârâti’s-Safî. Kastamonu Ktp., no. 2890.
  • Irakî, Ebû Muhammed Osman b. Abdullah el-Hasan. Kitabü’l-Fırak. Süleymaniye Ktp., Süleymaniye, no. 791.
  • Kehhâle, Ömer Rıza. Mu’cemü’l-Müellifîn Terâcimü Müsannifi’l-Kütübi’l-Arabiyye. Beyrut: Mü’essesetü’r-Risâle, 1414/1993.
  • Kutlu, Sönmez. “İslam Mezhepleri Tarihinde Usül Sorunu”. İslami İlimlerde Metodoloji/Usül Meselesi I içinde, 391-440. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
  • Lewis, Bernard. Haşhaşîler: İslam’da Radikal Bir Tarikat. çev. Kemal Sarısözen. İstanbul: Kapı Yayınları, 2016.
  • Sâlimî, Ebû Şekûr. et-Temhîd fi Beyâni’t-Tevhid. nşr. Ömür Türkmen. Ankara-Beyrut: TDV Yayınları, 2017.
  • Şehristânî Ebû’l-Feth Muhammed b. Abdulkerim. el-Milel ve’n-Nihal. nşr. Muhammed Abdu’l-Kadir el-Fâzıli. Sayda-Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, 2006.
Primary Language tr
Subjects Religion
Published Date Bahar 2018
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-4234-5360
Author: Duran Eski
Country: Turkey


Dates

Publication Date : June 30, 2018

ISNAD Eski, Duran . "Bir Mezhepler Tarihi Kaynağı Olarak Fıraku’l-Müfterika". e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 11 / 1 (June 2018): 147-176 .